Sprawozdanie z Logopedycznych Warsztatów Naukowo- Szkoleniowych Gdańsk, listopad 2011

W dniach 18, 19 i 20 listopada 2011 roku odbyły się w Gdańsku Logopedyczne Warsztaty Naukowo- Szkoleniowe pt. Diagnoza i terapia jąkania i innych niepłynności mówienia z uwzględnieniem konsekwentnej współpracy z rodziną. Warsztaty poprowadził dr M. Chęciek, a uczestnikami byli logopedzi, neurologopedzi, terapeuci mowy, a także- w części warsztatowej- pacjenci. Niniejsze sprawozdanie będzie raczej próbą subiektywnej oceny własnej pracy w kontekście tego spotkania poparte 15-letnim doświadczeniem w logopedycznym gabinecie szkolnym.

Terapia jąkania należy do najtrudniejszych terapii logopedycznych. Niewielu logopedów decyduje się na podjęcie takiej terapii w gabinecie szkolnym. Liczna grupa dzieci z problemami wadliwej wymowy wypiera nieliczną grupkę z trudną do diagnozy niepłynnością. A większość pacjentów jąkających się początek swojej niepłynności datuje na okres przedszkolny i początek szkoły podstawowej. Diagnoza jest tym trudniejsza, że dziecko nie jest jeszcze świadome swojej niepłynności. Jednak brak pomocy specjalistycznej w tym czasie skutkuje często nasileniem objawów. W miarę upływu czasu problem jąkania się narasta, stawia pacjenta w szczególnie niekomfortowej sytuacji i powoduje raczej jego wycofanie się z różnych sfer życia (m.in. z powodu logofobii) lub bagatelizowanie problemu niż szukanie realnej pomocy. Często dopiero ciężka postać jąkania zmusza pacjenta i jego rodzinę do podjęcia próby szukania pomocy.

Szkolenie uświadomiło mi, że nie wolno dziecka jąkającego się pozostawić w szkole bez pomocy. Nawet gdyby takie dziecko w placówce liczącej prawie 900 uczniów ( jak szkoła, w której pracuję ) było tylko jedno! Gwarantem powodzenia terapii jest ścisła współpraca z rodziną dziecka, a co za tym idzie- zmiana stylu życia. Nie jest to jednak proste, wymaga przeorganizowania codziennych zwyczajów, dużej konsekwencji, wysokiej świadomości. Rodzice ( pacjent) zasługują na rzetelną informację o planowanym przebiegu terapii.

Metody terapii proponowane przez P. dra Chęćka poparte wieloletnim doświadczeniem w pracy z pacjentami w różnym wieku dają gwarancję, że przy świadomym zastosowaniu pewnych zabiegów techniczno- psychologicznych można osiągnąć pełen sukces w terapii jąkania! To ciężka praca, ale przynosi efekty!

Zarówno w przypadku dzieci, młodzieży jak i osób dorosłych proponowane ćwiczenia należy wykonywać systematycznie, ale w określonym czasie. Na przykład niektóre ćwiczenia wykonuje się przez okres dwóch tygodni. To pacjentowi daje pewność, że przy sumiennym stosowaniu zaleceń będzie osiągał pierwsze sukcesy i - mówiąc żargonowo - przejdzie do kolejnego etapu. Ów zabieg ma nieocenioną wartość terapeutyczną - pozwala pacjentowi uwierzyć, że osiąganie kolejnych etapów zbliża do celu. To bardzo ważne w przypadku terapii długoterminowych, a taką jest terapia logopedyczna prowadzona z osobami z zaburzeniami płynności mówienia.

Przebieg terapii jest wielobiegunowy - równie ważny jest aspekt psychologiczny - budowanie poczucia wartości pacjenta, psychoterapia, podnoszenie samooceny. Dr Chęciek podkreśla także zaletę programu gabinetowo- turnusowego. Terapia indywidualna i grupowa - gabinetowa pozwala na wypracowanie pewnych metod, a terapia turnusowa służy wykorzystaniu tych metod w życiu. W fazie gabinetowej obok etapu ściśle matematycznej analizy diagnostycznej wskazującej na częstotliwość i okoliczności występowania niepłynności istotną rolę pełni też motywowanie pacjenta, zachęcanie do zmiany postaw komunikacyjnych. Świadomość, że jąkanie nie jest chorobą, lecz nawykiem dla wielu osób jest jak przysłowiowe światło w tunelu!

Zastosowanie techniki przedłużonego mówienia, techniki delikatnego startu mowy i innych metod pozwala na dość szybkie uzyskanie efektu płynności mowy, ale najtrudniejszym etapem jest etap automatyzacji. To nieustanny przedmiot ewaluacji zawodowej logopedów- sztuka motywowania pacjenta. Aby przekonać pacjenta - logopeda sam musi wierzyć w powodzenie terapii!

Trzeba jednak przewartościować niektóre sprawy, zachowania, styl życia, aby osiągnąć sukces. Przykład osób – pacjentów, którzy wzięli udział w gdańskich warsztatach jesienią tego roku jest dla nas - logopedów, którzy takich ludzi spotkają na swej zawodowej drodze nieoceniony! Atmosfera panująca wśród uczestników zdradzała klimat, w jakim odbywają się turnusy terapeutyczne. Poczucie humoru i dystans do siebie i swoich problemów jest jednym z kluczy do sukcesu, o którym próżno czytać w fachowej literaturze. Niewątpliwie sekret tkwi w osobie Prowadzącego - dra M. Chęćka. Pełna empatii postawa dla pacjenta obok perfekcyjnego warsztatu daje gwarancję powodzenia terapii. Dr Chęciek wyposażył nas - uczestników warsztatów w wiedzę, na którą sam pracował latami, ale czy uda się nam powielić Jego charyzmatyczny sposób podejścia do pacjenta?

Przede mną w szkole teraz problem Marcina- 8- latka z drugiej klasy. Chłopca inteligentnego, ciekawego świata. Może przyszłego inżyniera, może wynalazcy? Już wiem, że nie mogę zbagatelizować jego jąkania. Rodzice usilnie szukają pomocy. Trzymajcie kciuki, żeby za parę miesięcy niepłynność mówienia była dla Marcina i jego rodziny drobnym epizodem życiowym, z którym razem sobie poradziliśmy. A dla mnie będzie to ogromna satysfakcja, że jednak pomagam ludziom, co w warunkach szkolnych nie jest wcale takie oczywiste.

Magdalena Borzyszkowska
neurologopeda, Szkoła Podstawowa Puck